დიაბეტი და სტომატოლოგია


კოლეგები დამეთანხმებიან,  რომ სტომატოლოგები ანამნეზის შეკრების მოყვარულთა კლუბის წევრები ნამდვილად არ არიან. თუმცა მოგეხსენებათ დაზიანებული კბილის გარდა ექიმ სტომატოლოგს თავისი პაციენტის შესახებ კიდევ რაღაც ინფორმაცია უნდა აინტერესებდეს. კერძოდ საუბარია დიაბეტზე.

როდესაც პაციენტი აცხადებს,  რომ მას დიაბეტი აქვს, ამ მომენტში მომწონს სტომატოლოგის სახის გამომეტყველების ცქერა, რეაქციები შეიძლება დავყოთ ჯგუფებად:

  1. ანალიზი! რით შეიძლება შეგვიშალოს ხელი პაციენტის მდგომარეობამ?  რომელი ანესთეტიკი უნდა შევარჩიო?  რა შეიძლება მოუვიდეს პაციენტს ვიზიტის დროს?  რომელი ტიპის დიაბეტი აქვს? რომელ მედიკამენტებს იყენებს? როდის უწევს საკვების მიღება? და ა.შ.
  2. დიაბეტი?! რაღაც მახსოვს?! რა იყო?! რას ამბობდა ჩემი ლექტორი?! თუ სახელმძღვანელოში წავიკითხე?! არა. არა. ლექციაზე მოვისმინე. მაგრამ კარგად არ მახსოვს. მოდი გადავამოწმებ. ვინმეს ვკითხავ!
  3. მერე რა,  დიაბეტმა ხელი რატომ უნდა შემიშალოს, არ არის პრობლემა დაბრძანდით , პირი გამიღეთ და რომელი კბილი გაწუხებთ თითით მიჩვენეთ!

პირველ ჯგუფში მყოფი ექიმები ყოველივე ამას ფიქრობენ,  აანალიზებენ და შემდეგ მოქმედებენ პროტოკოლის მიხედვით. იმსახურებენ ქებას!

მეორე ჯგუფში მყოფნი ფიქრობენ, თავს იკავებენ აქტიური მოქმედებებისგან, სანამ უფრო გამოცდილ კოლეგას არ კითხავენ რჩევას და მხოლოდ ამის შემდეგ ღებულობენ გადაწყვეტილებას. მიუხედავად იმისა,  რომ თავის დროზე არ ისწავლეს ან ცუდად ისწავლეს, ამ შემთხვევის შემდეგ ყოველთვის ეხსომებათ თუ როგორ უნდა მოიქცნენ. ქებას იმსახურებენ სიფრთხილის გამოჩენის გამო!

მესამე ჯგუფი, როგორც მიხვდით არ ფიქრობს, რაც დაიწერა –  ეს ყველაფერი ხმამაღლა ითქვა და თანაც ჩქარობს დაზიანებული კბილი ნახოს და „პაციენტს ტანჯვა შეუმსუბუქოს“

რა უნდა ვიცოდეთ?!

diabetes mellitus მდგომარეობს გლუკოზის მეტაბოლიზმის დარღვევაში და ახასიათებს ინსულინის მეტაბოლიზმის მოშლა ან პროდუცირების დაქვეითება.  იყოფა ორ ჯგუფად. პირველ ჯგუფს განეკუთვნება დაავადება, რომელიც თანდართულია დესტრუქციის შედეგად განვითარებული ინსულინის ნაკლოვანებით.. ასეთ პაციენტებს მეტაბოლიზმის კომპესაციის მიზნით დანიშნული აქვთ ინსულინის შემცვლელი პრეპარატები, დაავადება ხშირად იწყება ახალგაზრდა ასაკში და უფრო იშვიათად გვხვდება ვიდრე მეორე ტიპის დიაბეტი, რომლის დროსაც ინსულინის უტილიზაციის ნაკლოვანება, ამ ჰორმონის წარმოების დეფიციტით ან დეფიციტის გარეშეც მიმდინარეობს. მისი მკურნალობა ჰიპოგლიკემიური პერორალური პრეპარატების ან იგივე ინსულინის საშუალებით ხდება.  დეკომპესირებული შაქრიანი დიაბეტის კლასიკური სიმპტომებია:  წყურვილი,  შიმშილის გრძნობა,  უნებლიე შარდვა, შარდში გლუკოზის არსებობა. უფრო მოგვიანებით კი გულის, თავის ტვინის ან პერიფერიული  სისხლძარღვების ათეროსკლეროზი, რეტინოპათია, რომელმაც შეიძლება სიბრმავე გამოიწვიოს, ნეფროპათია,  პერიფერიული ნეიროპათია და პაროდონტიტი.

ჰიპერგლიკემიამ შეიძლება გამიწვიოს იმუნური რეაქციების დათრგუნვა, რაც  თავის მხრივ იწვევს ჭრილობების შეხორცების გართულებას და ზრდის ინფიცირების რისკს.

დიაბეტის ლატენტური ფორმის მატარებლებს და ასევე შაქრიანი დიაბეტის დეკომპესირებული ფორმით დაავადებულთ მიდრეკილება აქვთ ისეთი დავადებებისკენ როგორებიცა: გინგივიტი და პაროდონტიტი. პრინციპში ეს დაავადებები სწორედ დიაბეტის ხელშეწყობით ვითარდება, რამეთუ დიაბეტის დროს აღინიშნება კოლაგენის სინთეზის დათრგუნვა და კოლაგენაზას აქტივობა. ასევე აღსანიშნავია ზოგიერთ შემთხვევებში ნეიტროფილების ფუნქციის დარღვევეა. დიაბეტის ფონზე განვითარებული მეორადი ჰიპერთირეოზი პაროდონტიტის ფონზე შეიძლება გახდეს ალვეოლური მორჩის ძვლოვანი სტრუქტურის განლევის მიზეზი.

დიაბეტით დაავადებულთა სტომატოლოგიური მკურნალობა დიდი სიფრთხილით უნდა მიმდინარეობდეს.

სასურველია ენდოკრინოლოგის კონსულტაცია.

პაციენტისთვის უნდა შეირჩეს ვიზიტის დრო, მისი დიეტის გრაფიკის გათვალისწინებით. პაციენტი უნდა იქნეს გაფრთხილებული, რომ ვიზიტი სტომატოლოგთან უნდა ატარებდეს რეგულარულ პროფილაქტიკურ ხასიათს.

მკურნალობა უნდა ტარდებოდეს მშვიდ გარემოში, ყოველგვარი აღელვების და სიტუაციის დაძაბვის გარეშე.

უნდა გვახსოვდეს რომ ადრენალინის მცირე დოზებიც კი შეიძლება გახდეს ჰიპერგლიკემიის მიზეზი.

ანტიბიოტიკების დანიშვნა მხოლოდ ენდოკრინოლოგთან შეთანხმებით და მხოლოდ საჭიროების შემთხვევაში, არავითარი პროფილაქტიკური ანტიბიოტიკოტერაპია.

ყოველთვის უნდა გვახსოვდეს ჰიპერგლიკემიის ან ჰიპოგლიკემიის განვითარების საშიშროების შესახებ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: